Prawo jazdy A, A1, A2 i AM – czym się różnią i do czego uprawniają?

Marzysz o tym, aby prowadzić motocykl albo motorower? Zastanawiasz się, do czego uprawnia prawo jazdy A2, A1, AM i A oraz które z nich zrobić w pierwszej kolejności? Sprawdź wszystkie najważniejsze informacje na ten temat.

W 2013 roku wprowadzono nowe kategorie prawa jazdy AM i A2. Ostatecznie doprowadziło to do zastąpienia powszechnie znanej karty motorowerowej, a także podziału uprawnień na prowadzenie motocykli, w zależności od ich mocy. Istnieje również wiele różnic dotyczących wymaganego wieku osoby starającej się o prawo jazdy.  

Przygotowaliśmy poniżej ogólną tabelę, która pomoże Ci zrozumieć podstawowe różnice w kategorii A1, A2, A i AM. To najważniejsze informacje na początek:

W dalszej części artykułu rozwiewamy wszystkie wątpliwości dotyczące AM, A, A2 i A1 – od ilu lat można prowadzić i jakie są wyjątki, a także opisujemy dokładniejsze dane dotyczące pojazdów. 

Zobacz również: Kategorie prawa jazdy na motor – na jaki kurs trzeba się zdecydować?.

Jeśli myślisz o pierwszym kroku w świat motoryzacji, kategoria AM jest naturalnym punktem startu. To właśnie ona daje możliwość legalnego poruszania się po drogach jeszcze przed osiągnięciem pełnoletności. Kategoria AM uporządkowała dawne przepisy dotyczące kart motorowerowych. Dziś traktowana jest jako pierwsze prawo jazdy, które stawia przed młodymi kierowcami konkretne wymagania i zdanie egzaminu państwowego. 

Prawo jazdy kategorii AM można zdobyć już od 14. roku życia. Osoby niepełnoletnie muszą mieć jednak zgodę rodziców lub prawnych opiekunów na podejście do kursu.

Prawo jazdy kat. AM uprawnia do prowadzenia motoroweru, który rozwija maksymalną prędkość do 45 km/h i wyposażony jest w silnik spalinowy, którego pojemność wynosi do 50 cm3 lub elektryczny o mocy do 4 kW. Pozwala też na kierowanie zespołem pojazdów (motoroweru oraz przyczepy), którego masa nie przekracza 100 kg i masy własnej ciągnącego ją pojazdu. Tego typu uprawnienie pozwala również na prowadzenie czterokołowca lekkiego, którego masa nie przekracza 350 kg, a maksymalna prędkość to 45 km/h. 

Mając więc prawo jazdy kategorii AM, możesz według prawa być kierowcą quada albo skutera. 

Co ważne, zdając egzamin państwowy, masz wybór. Możesz zdawać na motorowerze z automatyczną skrzynią biegów (skuterze) lub z manualną. Trzeba jednak wiedzieć, że decydując się na zdawanie egzaminu na skuterze, zdobywasz uprawnienia do kierowania tylko takimi pojazdami. Prawo jazdy możesz oczywiście poszerzyć, zapisując się na egzamin państwowy i zdając go na motorowerze z manualną skrzynią biegów. 

Zobacz również:Jakie są rodzaje motocykli?.

Kategoria A1 prawa jazdy to popularne uprawnienia wśród osób, które chcą zacząć przygodę z motocyklami, ale nie myślą jeszcze o wydajnych i dużych maszynach. Daje znacznie więcej swobody niż AM, a jednocześnie pozostaje rozsądnym oraz bezpiecznym etapem nauki. To dobre rozwiązanie zarówno dla młodszych kierowców, jak i dorosłych. 

O prawo jazdy kategorii A1 możesz ubiegać się po ukończeniu 16. roku życia. Jeżeli nie masz jeszcze 18 lat, konieczna będzie zgoda rodzica lub opiekuna prawnego na rozpoczęcie kursu i podejście do egzaminu.

W przypadku prawa jazdy kategorii A1 odbywa się zarówno egzamin teoretyczny, jak i praktyczny. Pierwsza część to sprawdzenie znajomości przepisów ruchu drogowego poprzez odpowiedzi na losowo wybrane pytania z basy.

Z kolei na placu manewrowym musisz:

Następnie egzamin praktyczny przenosi się do miasta. Egzaminator jedzie za kursantem samochodem, wydając poszczególne polecenia przez interkom. Trasa obejmuje m.in. skrzyżowania, ronda i różne rodzaje dróg, sprawdzając znajomość przepisów i bezpieczeństwo. 

Jeśli dobrze opanujesz motocykl i podejdziesz do egzaminu bez nerwów, A1 jest jedną z tych kategorii, które da się zdać bez większych problemów.

Pamiętaj też o spełnieniu obowiązku ubezpieczenia, o czym przeczytasz w artykule: Ubezpieczenie OC skutera – wszystko, co musisz wiedzieć.

Posiadając już stosowny dokument, możesz poruszać się motocyklem, którego pojemność skokowa silnika nie przekracza 125 cm3, a moc wynosi do 11 kW. Stosunek mocy do masy własnej takiego pojazdu nie może przekraczać 0,1 kW/kg. 

Możliwe jest również prowadzenie zespołu pojazdów, który składa się z opisanego wyżej motocykla i przyczepy, której masa nie przekracza masy własnej i 100 kg. Prawo jazdy kategorii A1 uprawnia także do prowadzenia motocyklu trójkołowego, którego moc nie przekracza 15 kW. Ale to jeszcze nie wszystko.

Prawo jazdy pozwala nie tylko na jazdę motocyklem o określonych parametrach, ale obejmuje również wszystkie pojazdy dostępne w kategorii AM. W praktyce oznacza to, że mając kategorię A1, możesz legalnie prowadzić motorowery, skutery czy lekkie quady.

Kategoria A2 to propozycja dla osób, które chcą przesiąść się na poważniejsze motocykle, ale jednocześnie nie potrzebują jeszcze pełnych uprawnień kategorii A.

Prawo jazdy kategorii A2 możesz zdobyć po ukończeniu 18. roku życia. To granica ustawiona nieprzypadkowo. W grę wchodzą tutaj motocykle o znacznie większych osiągach niż np. w A1. Wymaga to większej dojrzałości i lepszego panowania nad pojazdem. 

Zastanawiasz się, jak wygląda w praktyce A2 prawo jazdy? Jaką pojemność mogą mieć dwukołowe maszyny? Z prawem jazdy możesz prowadzić motocykl, którego moc nie przekracza 35 kW, stosunek jego mocy do masy własnej wynosi do 0,2 kW/kg. W grę wchodzi również prowadzenie zespołu pojazdów z przyczepą (nie może ona ważyć więcej niż masa własna motocykla i 100 kg). 

Co jeszcze daje kat. A2, do czego uprawnia? Posiadając takie prawo jazdy, pojedziesz również legalnie motocyklem trójkołowym o mocy do 15 kW, a także pojazdami określonymi w kategorii AM.

Sam egzamin państwowy rozpoczyna się od teorii, podobnie jak w przypadku kategorii A1. Następnie jest część praktyczna na placu manewrowym. Musisz m.in. ocenić stan łańcucha, zdjąć motocykl z podpórki, przemieścić go w wyznaczonym miejscu oraz przygotować się do jazdy w odpowiednim stroju ochronnym. Następnie egzaminator ocenia jazdę po łukach w kształcie cyfry osiem, slalom wolny pomiędzy 5 bramkami oraz slalom szybki z przejazdem przez pachołki. Dochodzi do tego omijanie przeszkody oraz ruszanie z miejsca na wzniesieniu. Egzamin na prawo jazdy A2 odbywa się także w ruchu miejskim.

Kategoria A to najwyższy stopień motocyklowych uprawnień i jednocześnie cel wielu osób zaczynających od AM, A1 czy A2. To właśnie ten dokument daje pełną swobodę wyboru motocykla – bez limitów mocy, pojemności czy stosunku mocy do masy.

Aby podejść do egzaminu na prawo jazdy kat. A na motocykl, kandydat musi mieć ukończone 24 lata, jednak są wyjątki od tej zasady. Jeśli kierowca już od 2 lat posiada prawo jazdy kategorii A2, może ubiegać się o prawo jazdy na motor już w wieku 20 lat. 

W przypadku niektórych zawodów minimalny wiek na kandydata obniża się do 18 lat - są to żołnierze zajmujący się zawodowo kierowaniem pojazdami sił zbrojnych, a także funkcjonariusze poruszający się pojazdami należącymi do Państwowej Straży Pożarnej, Policji oraz Straży Granicznej.

Kategoria A to uprawnienia do kierowania motocyklem definiowanym jako pojazd samochodowy z silnikiem spalinowym o pojemności skokowej powyżej 50 cm3. Definicja obejmuje zarówno pojazdy dwukołowe, jak i motocykle z wózkiem bocznym. 

Prowadzić możesz również doczepioną do takiego motocykla przyczepkę, pod warunkiem, że jej masa nie będzie przekraczać masy własnej pojazdu oraz 100 kg. Tak jak w przypadku prawa jazdy kategorii A1 i A2, prawo jazdy A uprawnia do kierowania pojazdami określonymi w kategorii AM.

Droga uzyskania prawa jazdy A1, A2, A i AM wygląda we wszystkich przypadkach tak samo. Rozpocznij od sprawdzenia dokładnych wymogów, szczególnie wieku. Jeśli rozpoczynasz przed 18. rokiem życia, przygotuj zgodę rodzica lub opiekuna. Następnie trzeba ukończyć szkolenie i zdać pozytywnie egzamin państwowy.

Najpierw należy udać się do wydziału komunikacji w starostwie powiatowym lub urzędzie miasta odpowiednim dla miejsca zamieszkania, aby założyć profil kandydata na kierowcę, czyli PKK. 

Będzie do tego potrzebny wniosek o wydanie prawa jazdy, orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, aktualne zdjęcie w formacie 3,5 x 4,5 cm i - w przypadku osób niepełnoletnich - zgoda rodziców lub prawnych opiekunów. Dopiero po wydaniu numeru PKK można zapisać się na kurs prawa jazdy.

Jeśli jeszcze nie masz wymaganego wieku na prawo jazdy kategorii A, możesz rozpocząć kurs 3 miesiące przed jego ukończeniem. Wraz z założonym profilem PKK, znajdź szkołę jazdy i zacznij uczęszczać na zajęcia. Obejmują one 30 godzin teorii i 20 godzin jazdy. W przypadku osób, które mają już kategorię A1 lub A2 praktyka może być skrócona do 10 godzin. Szkoły przygotowują też egzamin wewnętrzny, podczas którego możesz sprawdzić swoją wiedzę.

Egzamin państwowy na kategorię A, A1, A2 i AM składa się z części teoretycznej i praktycznej. Jednak nieco inaczej wyglądają zadania na placu manewrowym na kategorię AM w porównaniu z kategoriami A, A1 i A2. Przy tych “wyższych” uprawnieniach jedno z zadań polega na ominięciu przeszkody oraz ruszaniu z miejsca do przodu na wzniesieniu. Mierzy się tu prędkość. Na egzaminie na AM nie ma natomiast takiego zadania. Pozostają jednak sprawdzenie stanu technicznego, jazda po łukach oraz slalomy.

Rozszerzenie uprawnień wymaga złożenia kolejnego wniosku w urzędzie i uzyskania nowego PKK. Kolejnym krokiem jest przejście szkolenia w ośrodku i zdanie egzaminu. Dobra informacja jest taka, że jeśli masz zdaną teorię z kategorii A1 lub A2, nie musisz ponownie podchodzić do tej części egzaminu przy kat. A.

Podobnie jest z samym szkoleniem. Jeśli kierowca ma już prawo jazdy kategorii A1, a po skończeniu 18 lat chce rozszerzyć uprawnienia do kategorii A2, może mieć skrócony kurs prawa jazdy tylko do części praktycznej. Podobnie sprawa wygląda z rozszerzeniem uprawnień z A1 na A i A2 na A. Skrócenie kursu jazdy nie jest możliwe natomiast w przypadku kategorii AM. 

Może Ci się też przydać nasz artykuł:Jak zarejestrować motocykl sprowadzony z zagranicy?.

Na cenę prawa jazdy kategorii A, A1, A2 i AM składa się wiele elementów. Pierwszy z nich to kurs w szkole, który jest najtańszy dla najmłodszych kandydatów – AM to około 2000-2300 zł, a A1 około 2500-2800 zł. W przypadku kategorii A2 i A ceny przekraczają 3000 zł.

Do tego trzeba doliczyć opłatę za egzamin teoretyczny (57 zł) i praktyczny (230 zł). Koszt badań to z kolei 200 złotych, a wydania dokumentu prawa jazdy – 100,50 zł.

Pamiętaj o tym, że ubezpieczenie motocykla OC jest obowiązkowe, nawet jeśli jeździsz nim okazjonalnie. Zapewnia podstawową ochronę w razie kolizji czy wypadku. Znajdź tanią polisę OC, do czego służy nasza porównywarka online ubezpieczeń motocykla. Szybko porównasz ceny, bo zakres ochrony jest taki sam w każdym towarzystwie. Następnie przejdziesz przez krótkie formalności i  błyskawicznie zdobędziesz obowiązkowe ubezpieczenie. Ze względu na dużą wartość pojazdu, weź pod uwagę pełen pakiet z AC motocykla. Możesz też wykupić ubezpieczenie motocykla bez prawa jazdy.