Podatek od wzbogacenia – czym jest i od jakiej kwoty należy go zapłacić?

Zakup samochodu, nieruchomości czy innego mienia może wiązać się z dodatkowymi obowiązkami podatkowymi. Podatek od wzbogacenia to potoczne określenie używane m.in. w odniesieniu do podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC). Obowiązek jego zapłaty zależy od rodzaju transakcji i okoliczności, w jakich została zawarta.

Podatek od wzbogacenia to potoczne określenie używane m.in. w odniesieniu do podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC). Może pojawić się np. przy zakupie samochodu, mieszkania czy działki. W przypadku umowy sprzedaży obowiązek zapłaty PCC ciąży na kupującym. Co do zasady deklarację PCC-3 trzeba złożyć, a podatek zapłacić w ciągu 14 dni od powstania obowiązku podatkowego.

Nie każda transakcja wiąże się jednak z PCC. Czynności opodatkowane VAT są co do zasady wyłączone z tego podatku, ale przepisy przewidują wyjątki, m.in. dotyczące niektórych transakcji związanych z nieruchomościami. Sam fakt, że kupujący lub sprzedający jest przedsiębiorcą, nie oznacza więc automatycznie zwolnienia z PCC.

PCC może dotyczyć nie tylko sprzedaży rzeczy i praw majątkowych. Podlegają mu również m.in. umowy pożyczki, umowy spółki, ustanowienie hipoteki czy depozyt nieprawidłowy. W przypadku darowizny PCC może wystąpić tylko w części dotyczącej przejęcia przez obdarowanego długów, ciężarów lub zobowiązań darczyńcy. Pozostałe darowizny mogą podlegać odrębnym zasadom podatku od spadków i darowizn.

>> Przeczytaj też: Darowizna samochodu – komu możesz przepisać auto i na jakiej zasadzie?

Przy zakupie samochodu podatek od wzbogacenia, czyli PCC, wynosi 2% wartości rynkowej pojazdu. Nie zawsze będzie to więc 2% ceny wpisanej w umowie. Jeśli jest ona znacznie niższa od wartości rynkowej auta, urząd skarbowy może ją zakwestionować i wezwać podatnika do jej zmiany.

Przy ustalaniu wartości samochodu bierze się pod uwagę m.in. markę, model, rocznik, wyposażenie, przebieg i stan techniczny. Jeśli auto jest np. powypadkowe lub wymaga kosztownych napraw, jego wartość może być niższa niż podobnych pojazdów dostępnych na rynku. Warto wówczas zachować dokumenty potwierdzające jego rzeczywisty stan.

>> Więcej o opłatach związanych z zakupem auta przeczytasz w artykule: Ile wynosi podatek od zakupu samochodu i kiedy trzeba go zapłacić?

PCC nie trzeba płacić m.in. wtedy, gdy sprzedaż samochodu jest opodatkowana VAT lub jest z niego zwolniona. Sam fakt prowadzenia działalności gospodarczej przez kupującego nie zwalnia jednak z PCC – znaczenie ma sposób opodatkowania konkretnej transakcji.

Podatek nie wystąpi również wtedy, gdy samochód znajduje się za granicą i umowa sprzedaży zostanie zawarta za granicą. Sama wcześniejsza rejestracja pojazdu w Polsce nie przesądza o obowiązku zapłaty PCC.

Ze zwolnienia mogą też skorzystać osoby z niepełnosprawnością kupujące samochód osobowy na własne potrzeby. Dotyczy to osób ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, a przy stopniu lekkim – osób z niepełnosprawnością narządu ruchu.

Do kosztów związanych z zakupem nieruchomości mogą należeć m.in. taksa notarialna, opłaty związane z księgą wieczystą oraz podatek od czynności cywilnoprawnych. Podatek od wzbogacenia nieruchomości, czyli PCC, przy zakupie na rynku wtórnym wynosi co do zasady 2% wartości rynkowej nieruchomości. Obowiązek zapłaty podatku ciąży na kupującym.

W przypadku zakupu nieruchomości w formie aktu notarialnego podatek oblicza i pobiera notariusz. Kupujący nie musi więc samodzielnie składać deklaracji PCC-3 ani wpłacać podatku do urzędu skarbowego.

>> Sprawdź też: Jakie są koszty związane z zakupem mieszkania?

PCC co do zasady nie występuje przy zakupie mieszkania lub domu od dewelopera, jeśli sprzedaż jest opodatkowana VAT. Trzeba jednak pamiętać o wyjątku dotyczącym zakupu szóstego i każdego kolejnego lokalu mieszkalnego w tej samej inwestycji – w określonych przypadkach obowiązuje wtedy stawka PCC w wysokości 6%.

Ze zwolnienia z PCC może też skorzystać osoba fizyczna kupująca na rynku wtórnym swoje pierwsze mieszkanie lub dom. Warunkiem jest m.in. to, aby przed zakupem nie posiadała takiej nieruchomości ani określonych praw do niej. Wyjątek dotyczy osoby, która wcześniej odziedziczyła udział nieprzekraczający 50% takiej nieruchomości.

Zastanawiasz się, od jakiej kwoty płaci się podatek od wzbogacenia? W przypadku umowy sprzedaży rzeczy ruchomych, np. samochodu czy motocykla, PCC nie trzeba płacić, jeśli ich wartość rynkowa nie przekracza 1000 zł. Powyżej tej kwoty może powstać obowiązek podatkowy. Limit ten nie dotyczy jednak zakupu nieruchomości.

W przypadku umowy sprzedaży podatek płaci kupujący. Przy umowie zamiany obowiązek ciąży na obu stronach. Z kolei przy darowiźnie PCC może pojawić się tylko wtedy, gdy obdarowany przejmuje długi, ciężary lub zobowiązania darczyńcy.

Co do zasady deklarację PCC-3 trzeba złożyć, a podatek zapłacić w ciągu 14 dni od powstania obowiązku podatkowego, np. od zawarcia umowy sprzedaży. Deklarację możesz złożyć online w e-Urzędzie Skarbowym albo w formie papierowej. PCC wpłaca się na właściwy rachunek urzędu skarbowego. 

Jeśli czynność jest dokonywana w formie aktu notarialnego, np. przy zakupie nieruchomości, podatek oblicza i pobiera notariusz. W takiej sytuacji kupujący nie musi samodzielnie składać PCC-3.

Jeśli nie zapłacisz PCC w terminie, powstaje zaległość podatkowa. Trzeba wówczas uregulować należny podatek wraz z odsetkami za zwłokę. Spóźnienie ze złożeniem deklaracji może także wiązać się z odpowiedzialnością na podstawie przepisów Kodeksu karnego skarbowego.

Jeśli nie złożyłeś deklaracji PCC-3 w terminie, możesz rozważyć złożenie czynnego żalu. W takim zawiadomieniu należy poinformować urząd o niedopełnieniu obowiązku i wskazać istotne okoliczności sprawy. Jednocześnie trzeba dopełnić zaległego obowiązku, np. złożyć deklarację i zapłacić należny podatek wraz z odsetkami. 

Czynny żal powinien zostać złożony zanim urząd będzie miał udokumentowaną informację o popełnieniu wykroczenia lub przestępstwa skarbowego. Samo jego złożenie nie oznacza automatycznie, że każda sankcja zostanie anulowana.

Przy zakupie samochodu trzeba pamiętać nie tylko o ewentualnym PCC, ale także o obowiązkowym ubezpieczeniu OC. Jeśli chcesz porównać dostępne oferty, skorzystaj z kalkulatora OC i AC i sprawdź, która polisa najlepiej odpowiada Twoim potrzebom.