Kiedy pieszy na pasach ma pierwszeństwo i czym są przejścia sugerowane?

Chcesz uporządkować wiedzę na temat pierwszeństwa na pasach? Jak brzmi znowelizowana ustawa Prawo o ruchu drogowym? Czym są przejścia sugerowane? Co grozi za złamanie przepisów? Przeczytaj nasz artykuł, a dowiesz się wszystkiego na temat przejść dla pieszych oraz tzw. przejść sugerowanych.

Zastanawiasz się, czy pieszy ma pierwszeństwo na pasach? Czy może jednak kierowca? Przepisy są w tej kwestii jednoznaczne. Na przejściu pierwszeństwo ma pieszy. Kierowca pojazdu (z wyjątkiem tramwaju) ma obowiązek ustąpić osobom, które przechodzą przez jezdnię oraz dopiero wchodzą na pasy.

Pieszy ma pierwszeństwo na pasach zarówno kiedy znajduje się już na przejściu, jak i sygnalizuje zamiar wejścia. W praktyce może to oznaczać:

Oznacza to, że reakcja kierowcy powinna nastąpić odpowiednio wcześniej. Podjeżdżając do przejścia dla pieszych, trzeba zachować szczególną ostrożność i uważnie obserwować otoczenie. Pamiętaj, że nieustąpienie pieszemu na przejściu to według przepisów wymuszenie pierwszeństwa, które jest karane.

Przepisy dotyczące pierwszeństwa na pasach zostały rozszerzone 1 czerwca 2021 roku. Właśnie wtedy weszła w życie nowelizacja, zgodnie z którą pieszy zyskał pierwszeństwo również podczas wchodzenia. Wcześniej każdy, kto przechodził przez jezdnię albo torowisko, musiał zachować szczególną ostrożność. W 2021 ustawodawca zdecydował się na zmianę. Powodem była rosnąca liczba wypadków z udziałem pieszych, którym kierowcy nie ustąpili pierwszeństwa. Do tej pory przepis mówił tylko o ochronie prawnej przechodzących przez jezdnię lub torowisko, a teraz dotyczy on każdego, kto ma już zamiar wejścia na przejście dla pieszych.

O tym, czy pieszy ma pierwszeństwo na pasach, przeczytasz w Ustawie Prawo o ruchu drogowym, a konkretniej artykule 13.

Czytamy w nim, że:

Zobacz też: Przejazd rowerem przez przejście dla pieszych – czy trzeba zsiąść z roweru?

Wiesz już, kiedy pieszy ma pierwszeństwo. Przejdźmy teraz do przepisów, które nakładają na kierowców konkretne obowiązki. Nie chodzi wyłącznie o samo zatrzymanie się przed przejściem, ale przede wszystkim o odpowiednio wczesną reakcję i obserwację otoczenia.

Zbliżając się do przejścia dla pieszych na pasy, należy zmniejszyć prędkość i obserwować chodnik oraz pobocze. Trzeba zwrócić uwagę na osoby znajdujące się przy krawędzi jezdni i przygotować się do ewentualnego zatrzymania pojazdu. Jeśli kierowca zauważy, że pieszy rozgląda się przed wejściem, kieruje się w stronę pasów i zwalnia – wyraźnie sygnalizuje on zamiar przejścia. W tej sytuacji trzeba zatrzymać się i zapewnić bezpieczeństwo. Pamięaj o tym, że obowiązuje również zasada ograniczonego zaufania na drodze.

Wiedząc, kto ma pierwszeństwo na pasach, musisz też zapoznać się z wyjątkami od tej sytuacji.

Pieszy nie jest chroniony prawem, kiedy:

Wokół przepisów dotyczących pierwszeństwa na pasach pojawia się wiele nieporozumień. W praktyce jednak przepisy dla pieszych nie nakładają obowiązku zatrzymania się przed przejściem, o ile zachowują oni szczególną ostrożność. Trzeba upewnić się, że nie ma zagrożenia dla siebie i innych uczestników ruchu.

Oznacza to, że również pieszy ma obowiązki związane z bezpieczeństwem. Podchodząc do przejścia, powinien:

W sytuacji, kiedy pieszy ma pierwszeństwo na przejściu dla pieszych, nie jest to jednoznaczne z wtargnięciem na pasy w dowolnym momencie i bez zachowania ostrożności.  

Zgodnie z ustawą Prawo o ruchu drogowym pieszy nie może:

Ten ostatni punkt ma dziś szczególne znaczenie. Piesi zapatrzeni w smartfony często nie obserwują ruchu drogowego, co może prowadzić do bardzo niebezpiecznych sytuacji.

Sprawdź też: Jak bezpiecznie poruszać się po zmroku będąc pieszym?

Przepisy jasno wskazują, że pieszy nie może wtargnąć na jezdnię bezpośrednio przed jadący pojazd. Zabronione jest także przebieganie przez drogę. W praktyce oznacza to, że nawet jeśli pieszy na pasach ma pierwszeństwo, powinien wejść w sposób umożliwiający kierowcy bezpieczną reakcję.

Kontrowersje wokół pieszych na pasach dotyczą słów „wchodzący na jezdnię”. W całej ustawie Prawo o ruchu drogowym nie znalazła się definicja, która opisywałaby dokładnie, kim jest taka osoba. W związku z tym interpretacja artykułu 13. nastręcza problemów, a luka w prawie pozostawia dowolność w wydawaniu wyroków. 

Skąd kierowca ma wiedzieć, kiedy pieszy ma pierwszeństwo, bo ma wykazuje zamiar wejść na jezdnię? Zdrowy rozsądek dyktuje uważną obserwację terenu wokół przejścia dla pieszych. 

Znawcy prawa mówią o dwóch przypadkach, kiedy mamy do czynienia z „wchodzącym” na jezdnię pieszym. Po pierwsze, jest nim ten, kto trzyma stopę w powietrzu nad tzw. zebrą. Druga sytuacja to pewne zbliżanie się do przejścia dla pieszych i wyraźne rozglądanie się. Tak więc zamiar przekroczenia krawędzi jezdni, kierowca może rozpoznać głównie na podstawie mowy jego ciała.  

Zastanawiasz się, kto ma pierwszeństwo na pasach z tzw. wysepką? To specjalne miejsce pomiędzy pasami ruchu na jezdni, na której nie ma namalowanej charakterystycznej zebry. Znajduje się często na środku przejścia dwuetapowego. Może to zatem prowadzić do zwątpienia podczas prowadzenia auta. 

Tak naprawdę przejścia rozdzielone wysepką czy innym elementem, traktowane są jak dwa odrębne przejścia. W związku z tym kierowca nie musi zatrzymywać się, jeśli pieszy jest daleko. Zobowiązany jest do ustąpienia pierwszeństwa tylko tym, którzy wchodzą na przejście z chodnika po prawej stronie lub z wysepki po lewej.

Zobacz też: Strefa zamieszkania – prędkość, ograniczenia i inne przepisy.

Przepisy dopuszczają przechodzenie poza wyznaczonym przejściem, ale tylko w pewnych sytuacjach. Musisz też wiedzieć, czy pieszy ma pierwszeństwo poza pasami.

By odpowiedzieć na to pytanie, znów zajrzyjmy do przepisów Prawa o ruchu drogowym. Art. 13. ust. 2. mówi:

To oznacza, że jeśli są wyznaczone bezpieczne miejsca na drodze (w odpowiedniej odległości), nie można skracać sobie trasy i przejść np. przez torowisko.

W ust. 3. z kolei czytamy, że pieszy może przejść przez jezdnię bez pasów, jeśli zachowa ostrożność i nie spowoduje zagrożenia na drodze.

W przypadkach omówionych w ust. 2. pieszy nie ma pierwszeństwa i musi udzielić go innym pojazdom, a sam musi „do przeciwległej krawędzi jezdni lub drogi dla rowerów iść drogą najkrótszą, prostopadle do osi jezdni lub drogi dla rowerów”.

Przepisy obowiązujące od  21 września 2022 r. wprowadziły nowe pojęcie – sugerowane przejście dla pieszych. Brzmi dość enigmatycznie, ale już spieszymy z odpowiedzią, czym one są i czym różnią się od klasycznej zebry.

Ustawa Prawo o ruchu drogowym mówi, że przejście sugerowane to:

Tyle, jeśli chodzi o teorię. Co oznacza w praktyce miejsce dostosowane technicznie? Wyjaśniamy to w poniższej części.

Przejście sugerowane nie jest oznakowane ani znakami pionowymi, ani zebrą. W przeciwieństwie do klasycznego przejścia dla pieszych, w jego pobliżu nie znajdziesz znaku pionowego D-6 lub D-6b, a także poziomego P-10. 

Przy przejściu sugerowanym znajdziesz lekko obniżony krawężnik oraz system oznaczeń fakturowych. Takie miejsce może mieć także azyl dla pieszych, czyli popularną wysepkę, która ma ułatwić pieszym przejście. Niekiedy przejścia sugerowane mogą być także oświetlone.

Okazuje się, że o ile na pasach pieszy ma pierwszeństwo już, gdy chce na nie wejść, o tyle przekraczając jezdnię na przejściu sugerowanym to na nim ciąży odpowiedzialność przepuszczenia pojazdów. Pieszy nie ma więc pierwszeństwa na przejściu sugerowanym.

Ustąpienie pierwszeństwa pieszemu jest dla wielu kierowców zrozumiałe. Jednak wielu z nich zastanawia się, kiedy można ruszyć po przepuszczeniu pieszego przez jezdnię. Otóż zasada brzmi, że pojazd może ruszyć z przejścia, gdy osoba przez nie przechodząca, oddali się na bezpieczną odległość.

Kierowca nie musi czekać do czasu aż pieszy zejdzie z zebry. Wręcz przeciwnie, szybka reakcja jest na drodze pożądana i pozwala zachować dynamikę ruchu drogowego.

Według taryfikatora mandatów za brak zatrzymania się przed pasami, na których jest pieszy, kierowca może zostać ukarany mandatem w wysokości 1500 zł i 15. punktów karnych. 

Co więcej, nowelizacja przepisów z dnia 17 września 2022 r. wprowadziła pojęcie recydywy, która obowiązuje również w przypadku nieprzepuszczenia pieszego na przejściu. Kara ta polega na tym, że jeśli kierowca zostanie przyłapany na tym samym wykroczeniu w ciągu 24 miesięcy, zapłaci mandat w wysokości podwójnej stawki. 

W myśl tej zasady, jeśli kierowca nie ustąpi pierwszeństwa przechodzącej przez jezdnię osobie, zapłaci 1500 zł, a jeśli w ciągu 2 lat policja zauważy, że dopuszcza się tego samego wykroczenia, może ukarać go mandatem w wysokości 3000 zł. Ta zasada nie dotyczy jednak punktów karnych.

Groźba tak wysokich grzywien ma skłonić kierowców do ostrożnego poruszania się przy przejściach dla pieszych. Długofalowo, zmiany w taryfikatorze mandatów mają wpłynąć na mentalność kierowców. 

Zobacz też: Ile wynosi odszkodowanie za potrącenie?

Nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu może być dramatyczne w skutkach. Ciężkie obrażenia ciała, a nawet śmierć spotyka co roku tysiące pieszych. Aby nie ponosić dodatkowych konsekwencji finansowych, warto mieć ubezpieczenie na życie.

Jednak w praktyce może to nie być wystarczające. Ubezpieczenie NNW indywidualne działa niezależnie od otrzymanego odszkodowania od sprawcy. Pomaga w finansowaniu np. rehabilitacji albo zakupie środków pomocniczych.

By mieć spokój o przyszłość swoją i swojej rodziny w razie nieprzewidzianych sytuacji, wykup ubezpieczenie na życie. Porównywarka ubezpieczeń na życie pomoże Ci wybrać najlepszą dla Ciebie ofertę. W ramach takiej polisy Twoi bliscy otrzymają świadczenie, gdyby Cię zabrakło, otrzymasz odszkodowanie w razie wypadku czy choroby, a także, gdy z powodu uszczerbku na zdrowiu nie będziesz już mógł dłużej podejmować pracy zarobkowej. Warto też kupić ubezpieczenie szkolne dla dziecka.

Jesteś kierowcą i szukasz dobrego OC? Skorzystaj z kalkulatora OC i AC na cuk.pl, by porównać oferty i wybrać najkorzystniejszą z nich!