Strona www.cuk.pl wykorzystuje pliki cookies, które możecie Państwo kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Więcej w Polityce cookies i prywatności.

Szukasz ubezpieczenia samochodu?

2022-03-29

Instalacja odgromowa — schemat wykonania, obowiązujące przepisy oraz koszt wykonania

Dowiedz się jak chronić swój dom przed skutkami wyładowań atmosferycznych.

Instalacja odgromowa — schemat wykonania, obowiązujące przepisy oraz koszt wykonania

Burza jest intensywnym i niebezpiecznym zjawiskiem meteorologicznym, któremu towarzyszą wyładowania elektryczne w postaci piorunów. Błyskawice są potężną siłą natury, a w miejscu, w które uderzają, napięcie elektryczne może wynosić kilkaset milionów woltów o natężeniu 250 000 amperów, ogrzewając przy tym powietrze wokół do 30 000 °C. Takie uderzenie przyjmuje moc nawet 700 bilionów watów. Piorun szuka najkrótszej drogi do ziemi w celu wyrównania potencjału ładunków pomiędzy gruntem a chmurą. Całość procesu trwa ułamki jednej sekundy.

Analizując zjawiska burzowe, ich niszczycielską moc oraz mając świadomość, iż ich występowanie w Polsce jest nader częste i gwałtowne, racjonalnym wydaje się być skorzystanie z instalacji odgromowej zwanej pospolicie piorunochronem.

Instalacja odgromowa- czym jest i jakie ma zastosowanie?

Burze z wyładowaniami elektrycznymi niosą ogromną energię, która jeśli nie zostanie zneutralizowana i szybko odprowadzona do ziemi, niszczy i uszkadza wszystko, co spotka na swojej drodze. W obliczu tak niszczycielskiej siły warto wyposażyć dom w zabezpieczenie LPS.

LPS- Lightning Protection System- zwane potocznie w Polsce piorunochronem to instalacja, której celem jest:

  • ochrona obiektu przed uderzeniem pioruna,
  • zabezpieczenie obiektu przed konsekwencjami wynikającymi z porażenia błyskawicą,
  • odprowadzenie energii pioruna do ziemi po jak najkrótszej drodze.

Instalacja odgromowa przejmuje prąd pochodzący z pioruna poprzez układy zwodów i odprowadza go do ziemi. Uziomy znajdujące się w glebie rozpraszają tą energię bez szkód dla budynku i wyposażenia elektrycznego oraz osób w nim przebywających.

Według obowiązujących norm instalacja piorunochronna jest układem metalowych elementów montowanych na dachu oraz w ziemi, które połączone są przewodami.

Urządzenie to przejmuje i odprowadza prąd piorunowy do gruntu w celu:

  • ochrony obiektów przed uszkodzeniami mechanicznymi (pęknięcia budynków, uszkodzenia konstrukcji i architektury),
  • uniknięcia pożaru bądź wybuchu w wyniku wyładowania atmosferycznego,
  • ochrony żywych istot (przed przepięciami rażeniowymi, dotykowymi, czy krokowymi),
  • ochronę przed zakłóceniami elektromagnetycznymi, indukcją i przepięciami instalacji elektrycznych (awarie sprzętu RTV, AGD).

Ubezpieczenie nieruchomości

Nie przepłacaj za ubezpieczenie domu lub mieszkania.

SPRAWDŹ CENĘ

Instalacja odgromowa — czy jest obowiązkowa?

Zgodnie z obowiązującym Rozporządzeniem Ministra z dn. 12 kwietnia 2002 roku, montaż instalacji odgromowej jest obligatoryjny dla budynków mieszkalnych, które:

  • są wyższe niż 15 m, ich kubatura przewyższa 500 m2 i stoją w zabudowie rozproszonej,
  • zbudowane są z materiałów łatwopalnych (drewno, gont),
  • są zlokalizowane w miejscach o wysokim ryzyku wyładowania pioruna (wzgórza),
  • pełnią funkcję obiektów przemysłowych lub użyteczności publicznej.

Analiza ryzyka zgodnie z wytycznymi normy PN-EN 62305- 2

Zgodnie z prawem budowlanym dom jednorodzinny musi być wyposażony w instalację odgromową, jeśli wskaźnik zagrożenia piorunowego na to wskazuje. Metody wyliczenia tego wskaźnika są przedstawione w normie PN-EN 62305-2. Pomiary można wykonać samemu, jednak dobra praktyka mówi, aby zlecić jej wykonanie osobie rzetelnej i kompetentnej. W ustaleniu potrzeby ochrony piorunochronnej należy oprzeć się na zapisach procedur w PN- EN 62305-2.

Ocenie podlegać powinny:

  •  ryzyka utraty życia lub kalectwo,
  •  ryzyko w dostawie mediów
  •  ryzyko utraty dziedzictwa kulturalnego,
  •  ryzyko utraty dóbr ekonomicznych.

W ocenie ryzyka pod uwagę branych jest wiele czynników, takich jak właściwości i parametry konstrukcyjne obiektu, wyposażenie budynku, jego lokalizacja geograficzna, sąsiedztwo innych domów, wysokich punktów. Określona wartość ryzyka określa prawdopodobieństwo wystąpienia uszkodzeń na skutek uderzenia pioruna w przedziale czasowym jednego roku.

Na podstawie wyników tej analizy następuje odpowiedni dobór instalacji odgromowej i jej elementów składowych. W sytuacji, gdy wynikiem analizy ryzyko jest na tyle małe, aby korzystać z LPS, zaleca się wdrożyć ochronę przed przepięciami w formie ograniczników przepięć SPD. Są to urządzenia, które poprzez cewki indukcyjne blokują nagłą zmianę prądu dostarczaną do urządzeń elektrycznych.

ZAMÓW ROZMOWĘ
Z DORADCĄ

Instalacja odgromowa — kto powinien ją wykonać?

Norma PN- EN 62305 wskazuje na konieczność skorzystania z usług profesjonalnych pracowników, którzy dysponują odpowiednią wiedzą i doświadczeniem, aby zrealizować projekt instalacji odgromowej. W myśl normy:

Urządzenie piorunochronne (LPS) powinno być projektowane i wykonywane przez projektantów i wykonawców urządzeń piorunochronnych,

Projektant i wykonawca urządzenia piorunochronnego powinien posiadać umiejętność oceny zarówno elektrycznych, jak i mechanicznych skutków wyładowania piorunowego i powinien znać dobrze ogólne zasady kompatybilności elektromagnetycznej (EMC),

Projektant ochrony odgromowej powinien umieć ocenić skutki korozji i decydować, kiedy istnieje konieczność zwrócenia się o pomoc do eksperta,

Od wyspecjalizowanego projektanta i wykonawcy wymaga się gruntownej znajomości stosownych norm,

Projektant ochrony odgromowej powinien być wyszkolony w dziedzinie prawidłowego wykonawstwa elementów urządzenia piorunochronnego, zgodnie z wymaganiami niniejszej normy (norma PN-EN 62305-3) oraz krajowych przepisów regulujących roboty budowlane i budownictwo.

Instalacja odgromowa schemat i etapy wykonania

Proces wykonania instalacji piorunochronnej powinien zaczynać się od wnikliwej analizy ryzyka wystąpienia uderzenia piorunu, zebrania wszelkich informacji mających wpływ na zagrożenie wyładowaniami. Projektant jest zobligowany do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przeznaczenia budynku, ilości osób w nim przebywających, konstrukcji obiektu i jego lokalizacji. Na podstawie powyższych danych następuje określenie stopnia ochrony oraz klasy ochrony odgromowej.

W kolejnym kroku zostaje wygenerowany plan ochrony odgromowej dla całości obiektu lub dla jego części (w zależności od potrzeb). Projekt zawiera całościowy, kompletny opis inwestycji wraz ze wskazaniem na materiały, urządzenia i narzędzia, które należy wykorzystać przy instalowaniu zabezpieczenia piorunochronnego.

Rodzaje instalacji odgromowej

Powszechnie obowiązującym podziałem instalacji odgromowej jest rozróżnienie jej na:

- instalację aktywną

- instalację pasywną.

Aktywna instalacja odgromowa schemat

ESE (early streamer emission) w Polsce ma miano okucia budowlanego, a do obrotu została wprowadzona na podstawie numeru klasyfikacyjnego SWW 0654-29. Instalacja aktywna składa się z głowicy i masztu. Wysokie zwody pionowe mają na celu „ściągnięcie” wyładowania pioruna na głowicę i odprowadzenie prądu piorunowego do gruntu. ESE jest wciąż na etapie wnikliwych badań i w Polsce jej stosowanie jest znikome.

Pasywna instalacja odgromowa schemat

Zwana też tradycyjną wciąż jest najczęściej stosowanym narzędziem ochrony przed skutkami uderzenia piorunu. Montuje się ją ze zwodów, przewodów odprowadzających i uziemiających, uziomu oraz zacisków probierczych.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami LPS składa się łącznie z:

- LPS zewnętrznego (zwody, przewody, uziemienie),

- LPS wewnętrznego (ochrona przeciwprzepięciowa, ochrona przed napięciami rażeniowymi, dotykowymi i krokowymi).

Warto pamiętać, że zainstalowanie tylko LPS zewnętrznego chroni budynek przed uszkodzeniami, ale nie chroni urządzeń elektronicznych i elektrycznych znajdujących się w budynku.

Zewnętrzna instalacja odgromowa LPS pełni funkcję:

  •  przechwycenia piorunu za pomocą zwodu,
  •  bezpiecznego odprowadzenia prądu pioruna do gleby poprzez przewody,
  •  rozproszenia jego siły za pomocą uziomu.

Wewnętrzna instalacja odgromowa ma za zadanie:

  • zapobiegać iskrzeniom przy pomocy połączeń wyrównawczych,
  • poprzez zastosowanie odstępu izolacyjnego, ochronić przed iskrzeniem między instalacją odgromową a układem elektrycznym w domu i wszystkim urządzeniem elektrycznym.

Zadbaj o swoje bezpieczeństwo!

  • zewnętrznej instalacji,
  • ograniczników przepięć SPD,
  • zasilania,
  • torów sygnału (telefon, Internet, anteny),
  • kompatybilności elektromagnetycznej EMC,
  • wyrównania różnicy potencjałów,
  • odstępów izolacyjnych,
  • uziemienia.

Instalacja odgromowa schemat wykonania

Trzecia część normy PN-EN 62305-3 określa jak na podstawie oceny ryzyka porażenia dobrać klasę instalacji oraz rodzaj materiałów (ich właściwości, kształty i parametry oraz minimalne wartości przekrojów poprzecznych). W niej znajdują się wskazówki mówiące, jak układać zwody dla poszczególnych rodzajów pokryć dachowych oraz wyznacza te elementy konstrukcyjne obiektu, które mogą służyć jako naturalna instalacja piorunochronowa.

W części trzeciej określone zostały także sposoby i rodzaje eksploatacji oraz metody regularnej kontroli poszczególnych jej elementów.

Standardowa instalacja odgromowa pasywna zewnętrzna zwana też tradycyjną składa się z:

  •  zwody poziome i pionowe,
  •  przewody odprowadzające,
  •  uziomy,
  •  złącza.

Zwody w instalacji odgromowej pasywnej

Podczas montażu instalacji odgromowej zewnętrznej stosowane są zamiennie bądź łącznie zwody:

- naturalne,

- sztuczne.

Zwody sztuczne

Montowane są na dachu zabezpieczanego obiektu w formie drutu. Najczęściej wykorzystuje się druty ze stali ocynkowanej lub nierdzewnej bądź też z miedzi i stopu aluminium o średnicy od wartości minimalnej 6 mm do 8 mm.

Dla obiektów wykonanych z materiałów niepalnych montaż zwodów wykonywany jest na relatywnie niskich wspornikach, które są mocowane bezpośrednio do połaci dachowej.

- montaż płaski, gdzie zwody biegną wzdłuż wszystkich krawędzi dachu i wzdłuż kaletnicy. Główną rolą zwodów jest odprowadzenie prądów z pioruna do uziemienia,

- montaż pionowy z poprowadzeniem drutów wzdłuż kaletnicy oraz krawędzi dachu. Zwody przejmują energię pioruna i przekazują ją do instalacji odgromowej.

Zwody instalacji odgromowej przeprowadza się wzdłuż wszystkich wystających punktów na dachu. Mowa tu o kominach, antenach, wylotach wentylacyjnych, iglicach, masztach odgromowych itp.).

Przy dachach łatwopalnych zwody mocowane są na wysokich wspornikach osiągających wysokość od 0,4 m wzwyż.

Konstrukcje dachowe o różnorodnej, wystającej konstrukcji, gdzie ułożenie poziomych drutów jest problematyczne, oplatane są zwodami pionowymi poprzez umieszczenie w odpowiednich punktach prętów pionowych.

Zwody naturalne instalacji odgromowej

Niektóre elementy konstrukcyjne budynku mogą pełnić rolę zwodów i przejmować zadania zwodów sztucznych. Wśród najczęściej wykorzystywanych elementów konstrukcyjnych są metalowe balustrady, rynny, poręcze. W tym przypadku to one odprowadzają energię pioruna do ziemi w celu rozproszenia. Jednak grubość blachy, z której są wykonane, nie może być mniejsza niż 0,5 mm, a pod nimi nie może znajdować się materiał łatwopalny. Dopuszczalne jest też zastosowanie blach powlekanych, których warstwa PVC jest mniejsza niż 1 mm, a z asfaltu niższa niż 0,5 mm.

Przewody odprowadzające w instalacji odgromowej tradycyjnej

Głównym zadaniem przewodów odprowadzających jest połączenie zwodów z uziomami, aby umożliwić bezpieczny przepływ energii pochodzący z uderzenia pioruna. Zaleca się, by były wykonane z takich samych materiałów jak użyte zwody. Są to zwykle przewody metalowe o średnicy minimum 6 mm Dopuszcza się użycie przewodów z ocynkowanej taśmy stalowej o przekroju 20 mm x 3 mm. Ich montaż przebiega w specjalistycznych puszkach probierczych gruntowych i elewacyjnych. Do łączenia przewodów wykorzystuje się złącza trójnikowe typu T (w celu łączenia przewodów odprowadzających w kształcie litery T) oraz złącza krzyżowe (połączenia krzyżowe i przelotowe elementów przewodów odprowadzających).

Przewody odprowadzające instalacji odgromowej montowane są wzdłuż:

  •  elewacji budynku (2 cm od ściany z punktami przyczepnymi co 1,5 m),
  •  pod elewacją w specjalnych kanałach odgromowych (o wytrzymałości 100 kv.),
  •  dla ścian wykonanych z materiałów niepalnych- pod tynkiem lub wzdłuż rur odprowadzających wodę z rynien,
  •  w odległości 2 m od drzwi wejściowych..

Normy narzucają zastosowanie minimum dwóch przewodów odprowadzających na narożnikach dachu po przekątnej rzutu. Dodatkowo według zaleceń należy zamontować złącze probiercze. Powinno się ono znajdować na wysokości od 0,3 m do 1,8 m od powierzchni ziemi. Złącze probiercze (inaczej zacisk probierczy) ma za zadanie sprawdzać sprawność i oporność uziemienia. Kontrole złączy trzeba wykonywać minimum raz do roku w celach bezpieczeństwa.

Montaż uziomów w zewnętrznej instalacji LPS

Do uziomów należą metalowe elementy znajdujące się w ziemi. Rozpraszają one energię pioruna. Powszechnie stosowane są zamiennie uziomy naturalne bądź sztuczne.

W uziomach naturalnych najczęściej wykorzystuje się metalowe i żelbetonowe elementy zbrojenia fundamentu. Uziom ten wykonuje się już podczas wylewania fundamentów, stosując dodatkową taśmę stalową, którą wyprowadza się poza fundament. Funkcję uziemienia naturalnego mogą przejmować również metalowe rurociągi o oporności do 30 omów i odpowiedniej odległości od obiektu.

W uziemieniu sztucznym instaluje się zamknięty uziom otokowy. Jest to ocynkowana taśma stalowa poprowadzona wokół budynku w ziemi na głębokości 60 cm-80 cm i w odległości 1 m od obiektu.

Uziemienie sztuczne pionowe należy raczej do rzadkości. Tworzy się je z metalowych prętów wbitych w głęboko w ziemię, prostopadle do jej powierzchni.

Instalacja wewnętrzna LPS

Zastosowanie jedynie zewnętrznych elementów ochrony odgromowej jest niewystarczające, by zapobiec indukcjom i przepięciom w całej instalacji eklektycznej poprowadzonej w obiekcie. Na skutek uderzenia pioruna zwody przejmują prąd o bardzo wysokim natężeniu. Wówczas wokół nich wytwarza się silne pole elektromagnetyczne. W sytuacji, gdy w polu rażenia i działania tego pola znajdzie się przewodnik, taki jak kabel elektryczny bądź rura, automatycznie zostaje w nich wytworzony prąd o znacznie wyższym natężeniu niż ten występujący w sieci obiektu. Dochodzi wtedy do tak zwanego przepięcia. Większość sprzętów domowych RTV i AGD ma o wiele niższe dopuszczalne normy natężenia prądu.

W wyniku wspomnianej indukcji dochodzi do trwałego uszkodzenia sprzętów elektrycznych. Dlatego też w instalacjach wewnętrznych stosuje się zabezpieczenia przeciwprzepięciowe. Ich działanie polega na automatycznym wyłączeniu domowej instalacji elektrycznej w momencie pojawienia się w sieci bardzo dużego napięcia.

Kolejnym sposobem ochrony przed przepięciami jest zastosowanie połączeń wyrównawczych. Są to przewody, które łączą metalowe części konstrukcji budynku i przewody elektryczne z uziemieniem.

Instalacja odgromowa cena

Cena instalacji odgromowej jest bardzo zróżnicowana ze względu na:

  • region wykonywania prac,
  • kształt dachu, jego powierzchnię oraz materiał, z którego został wykonany,
  • rodzaj użytych materiałów do montażu systemu,
  • koszty za dokonywanie regularnych przeglądów i kontroli działania systemu odgromowego,
  • wynagrodzenie projektanta i monterów.

Im kubatura domu większa i im bardziej skomplikowana i niejednorodna konstrukcja dachu, tym ceny za wykonanie instalacji automatycznie wzrastają.

Wykonanie uziemienia kosztuje w granicach 200-300 zł za 1 zwód. Dodatkowo dochodzą koszty związane z zakupem uchwytów, drutów, łączników. Ich cena jest uzależniona od materiału, z którego są wykonane, ich właściwości oraz koloru. Koszt instalacji mieści się w granicach około 30 zł za metr bieżący. Trzeba mieć na uwadze również to, iż instalacja wykonana ze stali ocynkowanej jest prawie dwa razy niższa niż z elementów miedzianych. Za montaż systemu ze stali ocynkowanej należy zapłacić około 4 500 zł, z kolei koszt instalacji miedzianej mieści się w granicach 7100 zł.

Instalacja odgromowa przepisy

Założenie instalacji odgromowej nie jest prostym procesem. Składa się z wielu etapów, w których każdy musi spełniać określone wymogi i procedury. Trzeba się z nimi zapoznać przy samodzielnym montażu systemu. Warto poznać ich treść nawet wówczas, gdy prace zlecane są osobom i firmom zewnętrznym, by mieć kontrolę nad prowadzonymi pracami i nie dać się wprowadzić w błąd.

Niestety do dziś zdarzają się przypadki, kiedy projektanci i monterzy nie są odpowiednio wykwalifikowani i przeszkoleni do wykonywania instalacji piorunochronnej. Mają też zbyt niską wiedzę, aby ją prawidłowo wykonać. Konsekwencje tego są niestety bardzo poważne, zwłaszcza kiedy zawodzi system i uderzenie pioruna prowadzi do poważnych uszkodzeń budynków, pożarów, a niestety również do uszczerbku na zdrowiu przebywających w nim osób.

Instalacja odgromowa musi być wykonana zgodnie z literą polskiego prawa. Poniżej wyodrębniono najważniejsze i kluczowe przepisy związane z całą procedurą instalacji piorunochronnej.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury

- z dnia 7 kwietnia 2004 r. oraz z dnia 12 marca 2009 r.- zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 109, poz.1156),

- z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.),

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony ppoż. budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. Nr 109, poz. 719),

Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U.2009 Nr 178, poz.1380 z późn. zm.),

Prawo budowlane oraz normy prawa budowlanego w tym:

- PN-EN 62305 Ochrona odgromowa i wszystkie cztery jej części- opublikowana w 2012 r. stanowi bazę i podstawę wykonania instalacji odgromowej,

- PN-IEC 60364-4-443 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa. Ochrona przed przepięciami. Ochrona przed przepięciami atmosferycznymi lub łączeniowymi,

- PN-IEC 60364-5-534 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego. Urządzenia do ochrony przed przepięciami.