Strona www.cuk.pl wykorzystuje pliki cookies, które możecie Państwo kontrolować za pomocą ustawień swojej przeglądarki internetowej. Więcej w Polityce cookies i prywatności.

Szukasz ubezpieczenia samochodu?

2022-02-16

Badania profilaktyczne – jakie wykonywać? Poradnik dla kobiet i mężczyzn

Sprawdź, czym są badania profilaktyczne, jak często je przeprowadzać i kiedy należy się zdecydować na badanie kontrolne

Badania profilaktyczne – jakie wykonywać? Poradnik dla kobiet i mężczyzn

Lepiej zapobiegać niż leczyć. Z takim stwierdzeniem spotykamy się na co dzień bardzo często, jednak nie do końca je praktykujemy. Dziś podpowiemy, jakie badania profilaktyczne warto wykonywać i kto może na nie skierować. Sprawdzimy też, które z nich są szczególnie istotne dla kobiet, a które dla mężczyzn. 

Czym są badania profilaktyczne i dlaczego są takie ważne?

Badania profilaktyczne to nic innego jak regularna kontrola swojego stanu zdrowia. Mają na celu wykryć nawet drobną nieprawidłowość w funkcjonowaniu organizmu, która może świadczyć o poważniejszym schorzeniu. Im szybciej wykryty problem, tym większa szansa na to, że unikniesz ciężkich powikłań chorób. Zmniejszasz zatem ryzyko długiego leczenia czy złego samopoczucia. Warto też pamiętać, że badania profilaktyczne należy wykonywać nawet wtedy, kiedy nic Ci nie dolega. 

Testy diagnostyczne mogą być wykonywane w różny sposób, wszystko zależy od tego, na jakie z nich się zdecydujesz. Może to być tradycyjne badanie krwi, wymaz z gardła, diagnostyka chorób serca, analiza składu moczu itd. Badania profilaktyczne trzeba wykonywać regularnie, bez względu na samopoczucie i niepokojące symptomy. Choć, w momencie, kiedy one się pojawią, wtedy konieczna jest wizyta u lekarza prowadzącego.

Niestety, często okazuje się, że choroby przez długi czas nie dają o sobie znać. Często są zatem trudne do zdiagnozowania i wykrycia, szczególnie na etapie tradycyjnej wizyty u lekarza na konsultacji, kiedy nie ma żadnych objawów. Niektóre z chorób są na tyle specyficzne, że dopiero można je wykryć w późniejszym etapie, kiedy zaczynają wprowadzać nieodwracalne zmiany w organizmie. Właśnie dlatego trzeba pamiętać o tym, że badania profilaktyczne powinno się wykonywać w każdym wieku. Do tego należy też wprowadzić zdrowe nawyki żywieniowe i regularnie się ruszać. Wszystko to w trosce o swoje dobre samopoczucie, a także zdrowie.  

Kto powinien wykonywać badania profilaktyczne?

Nie da się ukryć, że pojawianie się chorób to bardzo indywidualna sprawa. Zdarza się tak, że schorzenia pojawiające się dopiero po 50. roku życia, mogą zaatakować młodych ludzi. I odwrotnie. Właśnie dlatego badania profilaktyczne należy wykonywać w każdym wieku. Chodzi tu oczywiście o osoby dorosłe. Niektóre z nich są bardziej podatne na ryzyka zdrowotne, a inni mniej. Od czego to zależy? Tak naprawdę od wielu czynników, może to być płeć, wiek, uzależnienia, styl życia, aktywność fizyczna, budowa ciała, predyspozycje genetyczne itd. Niektóre osoby muszą też szczególnie zadbać o swoje zdrowie, ze względu na trudne warunki w pracy, np. regularne wdychanie pyłu czy inne substancje chorobotwórcze, z którymi mają styczność na co dzień.

Wiele też zależy od tego, z jakimi problemami zdrowotnymi zmagali się członkowie rodziny. Przykładowo, jeśli mama miała chorobę nowotworową, która dotknęła spraw kobiecych, jej córki są w grupie ryzyka. Konieczne są badania profilaktyczne, które będą mogły wykryć problem już na wczesnym etapie.

Jeśli chcesz wykonywać badania profilaktyczne, ale nie wiesz, które z nich są dla Ciebie, możesz skorzystać z gotowych pakietów w placówkach medycznych. Często są one skonstruowane przez diagnostów i lekarzy, aby promować zdrowy styl życia. Przygotowaliśmy też dla Ciebie poradnik i podzieliliśmy badania profilaktyczne pod względem wieku. 

Badania profilaktyczne pracowników

Specyficznym rodzajem badań profilaktycznych są te wykonywane pracownikom. Mają one na celu ocenę stanu zdrowia, a także udzieleniu informacji o tym, jak zachowywać się zgodnie z zasadami BHP. Poza tym lekarz może udzielić rad, co zrobić w miejscu pracy, aby zapewnić sobie jak największy komfort i bezpieczeństwo. Jeśli na badaniu diagnostycznym pracownika okaże się, że ma on pewne schorzenia albo problemy, może być konieczne dalsze leczenie. Najczęściej kieruje się pracownika do lekarza rodzinnego. 

Jakie są rodzaje badań profilaktycznych pracowników?

  • Badania wstępne pracownika — ten rodzaj dotyczy osób, które dopiero są przyjmowane do pracy albo przenoszone na inne stanowisko. Jeśli występują czynniki szkodliwe dla zdrowia, konieczne jest ich wykonanie. Badania wstępne pracownika nie są jednak konieczne, kiedy przyjmowany jest on na to samo stanowisko (lub o takich samych obowiązkach) u tego samego pracodawcy. Nie trzeba też dodatkowo odwiedzać lekarza medycyny pracy, jeśli pracownik jest przyjmowany u innego pracodawcy w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy i ma ważne orzeczenie lekarskie z brakiem przeciwwskazań. Oczywiście stanowisko musi być takie samo lub podobne, w zależności od czynników zagrażającym zdrowiu.
  • Badania okresowe pracownika — konieczne dla każdego pracownika. Najczęściej wykonuje się je co 2-4 lata, w zależności od konkretnego stanowiska, a także indywidualnych problemów zdrowotnych.
  • Badania kontrolne pracowników — wykonywane są tym osobom, które wracają do swoich obowiązków po przynajmniej 30-dniowej chorobie.

Badania profilaktyczne pracowników powinny być wykonywane w godzinach pracy, jeśli jest to możliwe. Pracodawca powinien mieć podpisaną umowę z konkretnym ośrodkiem medycznym, a także ponosić koszty związane z tą wizytą. 

Kto kieruje na badania profilaktyczne?

Jeśli chodzi o badania profilaktyczne dla mężczyzn i kobiet, najczęściej kierują na nie lekarze pierwszego kontaktu. Chyba że są one dość specjalistyczne, wtedy jeszcze będzie konieczna wizyta u specjalisty, np. kardiologa, onkologa, chirurga czy endokrynologa. Wszystkie informacje powinien udzielić Ci lekarz prowadzący.

Badania profilaktyczne dla pracowników to odrębny temat. Wykonuje się je okresowo, a szczegółowo opisane są w Kodeksie Pracy w art. 229. Badania okresowe pracowników są też ściśle związane z kodeksem dotyczącym bezpieczeństwa i higieny pracy. Każdy pracodawca musi chronić zdrowie oraz życie pracowników, zapewniając im jak najlepsze warunki. 

To ważne!

Nie można wykonywać pracy bez posiadania aktualnych wyników badań.

Zastanawiasz się, kto kieruje na badania profilaktyczne w pracy? Obowiązek ten spoczywa na pracodawcy. W korporacjach i firmach często dostaje się niezbędne dokumenty od działów, które zajmują się kadrami czy też administracją. Skierowanie na badania profilaktyczne powinno zawierać informacje, jaki to ma być rodzaj, np. wstępne, kontrolne albo okresowe. Ponadto musi być dokładnie wskazane stanowisko pracy, a także ewentualne czynniki szkodliwe dla zdrowia. Po wykonaniu badań okresowych, pracownik dostaje orzeczenie lekarskie, w którym znajduje się zapis o braku przeciwwskazań.

Uwaga!

Przepisy prawa nie określają okresu ważności skierowania na badania lekarskie okresowe dla pracowników. Ponadto nie ma też podanej konkretnej daty, w której trzeba je wykonać. Ważne jest jednak, aby nie zrobić tego później, niż data ważności na wcześniejszym orzeczeniu lekarskim.

ZAMÓW ROZMOWĘ
Z DORADCĄ

Jakie badania profilaktyczne warto robić?

Przejdźmy teraz do ważnego tematu, a mianowicie badań kontrolnych, które powinno się wykonać co 2-3 lata od 20. roku życia. Powszechnie mówi się o tym, że po 30. roku życia, najlepiej robić je raz na rok. O czym dokładnie mowa?

Pierwszym podstawowym badaniem jest morfologia krwi. To z niej można odczytać pierwsze niepokojące symptomy, o ile się pojawią. Badania krwi możesz wykonać w swojej przychodni, na podstawie skierowania od lekarza rodzinnego. Niektóre parametry mogą świadczyć o stanach przedchorobowych, chorobowych oraz chwilowych zaburzeniach, np. odwodnieniu, infekcji, stanie zapalnym czy nawet anemii. Oprócz morfologii krwi warto też wykonać badanie tempa opadania czerwonych krwinek, czyli OB. Jeśli ten parametr jest podwyższony, może to świadczyć o stanie zapalnym, ale nie tylko. To też źródło informacji dla lekarza, czy pacjent nie ma problemów z alergią, tarczycą albo cholesterolem.

To ważne!

Badania profilaktyczne zawsze powinny rozpocząć się od morfologii krwi. Warto jednak zwrócić uwagę na tzw. normy, które będą się różnić, w zależności od płci, a nawet placówki, w której wykonujesz diagnostykę. Na podstawie badań, często można wykluczyć choroby pasożytnicze, infekcję wirusową, stan zapalny, anemię czy chorobę przewlekłą. Z krwi można ocenić ogólną kondycję organizmu. Często wyniki badań zależą od konkretnego samopoczucia, np. bólu głowy, brzucha, przemęczenia czy odwodnienia. Jest to jednak wskazówka dla lekarza prowadzącego.

Warto też wykonać badanie moczu, z którego lekarz rodzinny może wyczytać wiele cennych informacji. Dotyczą one nie tylko stricte układu moczowego czy nerek. A jeśli już o tym mowa, trzeba zwrócić uwagę na jeden ważny parametr, a mianowicie kreatyninę. To od niej zależy sprawność funkcjonowania nerek. Często bada się jej poziom przed zabiegami oraz badaniami obrazowymi. 

Regularnie powinno się również badać poziom cukru oraz elektrolitów. Tradycyjna morfologia krwi często nie zawiera pomiaru pierwiastków oraz witamin. Warto wiedzieć, czy nie ma niedoborów, aby wdrożyć suplementację. O problemach zdrowotnych może też świadczyć lipidogram, czyli badanie na podstawie próbki krwi. Jego nieprawidłowy poziom wskazuje często na choroby układu sercowo-naczyniowego. 

Badania profilaktyczne dla mężczyzn

Każdy mężczyzna powinien dbać o swoje zdrowie i nie ulega to wątpliwości. Już po 20. roku życia trzeba regularnie badać krew, mocz, a także lipidogram oraz ciśnienie tętnicze. O tym wspominaliśmy w poprzedniej części artykułu. Badania profilaktyczne mężczyzn powinny jednak mieć szerszy zakres w późniejszym czasie. Panowie są zagrożeni np. rakiem jądra, dlatego tak ważna jest regularna diagnostyka i wizyta u urologa

Oto podstawowe badania profilaktyczne dla mężczyzn:

  • morfologia krwi,
  • badanie moczu,
  • badania tarczycy,
  • lipidogram
  • kontrola ciśnienia tętniczego,
  • badanie poziomu cholesterolu i cukru.

Jakie badania profilaktyczne po 30. roku życia powinien wykonać mężczyzna?

Badania profilaktyczne mężczyzn po 30. roku życia powinny być nieco bardziej rozbudowane. Oprócz wymienionych wcześniej parametrów warto przeprowadzić próby wątrobowe, szczególnie jeśli przyjmujesz regularnie leki. Istotna jest kontrola ciśnienia tętniczego krwi oraz poziomu cholesterolu i cukru

Kolejnym ważnym badaniem profilaktycznym jest diagnostyka w kierunku jąder i prostaty. W tym celu warto wykonywać samobadanie lub odwiedzić specjalistę.

Badania profilaktyczne po 40. roku życia

W przypadku badań profilaktycznych po 40. roku życia trzeba wziąć jeszcze pod uwagę ryzyko zachorowania np. na dnę moczanową. Często spotyka to panów, którzy nie utrzymują prawidłowej diety. W tym celu warto zbadać poziom kwasu moczowego.

Powszechny wśród mężczyzn jest niedobór magnezu, dlatego warto to sprawdzić. Ponadto konieczna jest wizyta u urologa, aby zbadał on gruczoł krokowy. W ten sposób możesz wykluczyć nowotwór jelita grubego oraz raka prostaty. Wciąż ważne są badania profilaktyczne dotyczące hormonów, aby wykluczyć nadczynność i niedoczynność tarczycy

Mężczyźni po 40. roku życia powinni też badać swoje serce. W tym celu można wykonać EKG. Przyda się także prześwietlenie płuc, aby wykluczyć kolejne problemy zdrowotne.

To ważne!

W Polsce ruszył program Profilaktyka 40 PLUS. Polega on na wypełnieniu ankiety na Internetowym Koncie Pacjenta lub korzystając z infolinii, a następnie otrzymaniu e-skierowania. Kolejnym krokiem jest umówienie się na termin badań diagnostycznych, skierowanych właśnie do osób po 40. roku życia. 

W przypadku mężczyzn taki pakiet obejmuje:

  • morfologię krwi,

  • stężenie cholesterolu i glukozy we krwi,

  • próby wątrobowe,

  • poziom kreatyniny,

  • badanie ogólne moczu,

  • poziom kwasu moczowego,

  • krew utajona w kale,

  • PSA,

  • pomiar ciśnienia tętniczego,

  • pomiar masy ciała, wzrostu i obwodu w pasie,

  • ocenę miarowości rytmu serca.

Badania profilaktyczne po 40. roku życia

Do poprzednio wymienionych badań profilaktycznych, trzeba jeszcze dodać tzw. kolonoskopię, czyli badanie kału na obecność krwi utajonej. Nie trzeba go wykonywać co roku, ale wskazana jest maksymalnie co 10 lat. Pozwala ona wykluczyć zmiany w jelicie grubym. Warto też zwrócić uwagę na badanie poziomu PSA. Na jego podstawie często stwierdza się stan zapalny dróg moczowych, a nawet raka prostaty. Uzupełnieniem tych badań powinna być kontrola mocznika, który również może świadczyć o chorobach nowotworowych, a także zaburzeniu pracy nerek.

Mężczyźni po 50. roku życia muszą też szczególnie kontrolować swoją masę ciała oraz obwód pasa. Lekarz rodzinny powinien też ocenić ryzyko złamań osteoporotycznych.

To ważne!

Wizyta u urologa powinna obejmować także badania profilaktyczne mężczyzn po 65. roku życia. Możliwość wystąpienia chorób jest większa z biegiem czasu. Zaleca się jednak, aby pierwsza wizyta odbyła się już po 40. roku życia. 

Chcesz zabezpieczyć siebie i swoją rodzinę? Skorzystaj z naszego kalkulatora, porównaj polisy i znajdź idealne ubezpieczenie dla siebie!

Badania profilaktyczne dla kobiet

Każda kobieta po ukończeniu 20. roku życia powinna regularnie odwiedzać swojego lekarza prowadzącego i wykonywać badania profilaktyczne. Wśród nich są:

  • morfologia krwi,
  • OB,
  • stężenie glukozy we krwi,
  • RTG klatki piersiowej,
  • lipidogram,
  • pomiar ciśnienia tętniczego,
  • badania ginekologiczne i cytologia,
  • samobadanie piersi.

Warto zaznaczyć, że wraz z upływem lata, badania profilaktyczne kobiet powinno się wykonywać częściej. Przykładowo, podstawowa morfologia po 20. roku życia powinna być wykonywana raz na dwa lata, ale w późniejszym wieku już raz na rok. To samo dotyczy badań ginekologicznych i cytologii. Ważne jest też to, aby kontrolować choroby, które występowały już w rodzinie, np. nowotwór płuc, problemy z układem krążenia czy nadwaga.

Jakie badania profilaktyczne po 30. roku życia zrobić?

Tradycyjną morfologię krwi, kontrolę lipidogramu i ogólne badania moczu najlepiej wykonywać nie rzadziej niż co 2-3 lata. Po 25. roku życia istotna jest także cytologia, którą trzeba robić raz na 3 lata. Podstawą jest też samobadanie piersi, które może być kluczowe w kwestii ewentualnego wykrycia raka piersi. Należy je robić raz na miesiąc, najlepiej pomiędzy 6. a 9. dniem cyklu. Do tego niesamowicie istotne są badania ginekologiczne oraz piersi, które trzeba robić raz na 3 lata.

Regularne badania profilaktyczne po 30. roku życia  to także kontrola wzroku u okulisty i badanie dna oka. Warto odwiedzić również stomatologa.

Jakie badania profilaktyczne po 40. roku życia?

Podobnie jak w przypadku mężczyzn, tak samo kobiety powinny zwiększyć spektrum badań profilaktycznych wraz z wiekiem. To wtedy jest większe ryzyko chorób nowotworowych, serca czy też cukrzycy. Oprócz wcześniej wymienionych badań warto też sprawdzić poziomy hormonów tarczycy oraz wykonać EKG. Oczywiście nadal niesamowicie ważne jest USG piersi, a także mammografia. Najlepiej wykonywać te badania profilaktyczne raz na dwa lata.

To ważne!

Tak samo jak w przypadku mężczyzn, kobiety również mogą wykonać badania należące do programu Profilaktyka 40 PLUS. Wśród nich są:

  • pomiar ciśnienia tętniczego,

  • pomiar masy ciała, wzrostu, obwodu w pasie,

  • ocena miarowości rytmu serca,

  • morfologia krwi,

  • stężenie cholesterolu we krwi,

  • stężenie glukozy we krwi,

  • próby wątrobowe,

  • poziom kreatyniny,

  • badanie ogólne moczu,

  • poziom kwasu moczowego we krwi,

  • krew utajona w kale.

Badania profilaktyczne zalecane kobietom po 50. roku życia

Zaleca się, aby kobiety po 50. roku życia dodatkowo wykonały badanie densytometryczne, polegający na ocenie gęstości kości. Do tego nie należy lekceważyć chorób jelita grubego. W tym celu warto wykonać kolonoskopię, chociaż raz na 5 lat. Po 50. roku życia trzeba też badać się ginekologicznie, przynajmniej raz do roku.

Ubezpieczenie na życie i zdrowie

Regularne wykonywanie badań może być znacznie prostsze, mając prywatny pakiet zdrowotny. Masz dostęp do wielu placówek, gdzie skontrolujesz swój stan zdrowia. Dowiedz się więcej na temat ubezpieczeń zdrowotnych na naszej stronie internetowej albo odwiedź jedną z placówek CUK Ubezpieczenia. Możesz też zadzwonić na infolinię!