Prawo jazdy kat. B – wszystko, co warto wiedzieć w 2026 roku

W ostatnich latach ruch na polskich drogach systematycznie rośnie, a samochód osobowy pozostaje najczęściej wybieranym środkiem transportu. Aby legalnie prowadzić auto, niezbędne jest prawo jazdy kategorii B. To jedno z najczęściej wybieranych uprawnień, które jednocześnie budzi wiele wątpliwości, zarówno wśród osób planujących kurs, jak i kierowców posiadających już prawo jazdy. W tym artykule wyjaśniamy, jakie pojazdy można prowadzić na podstawie prawa jazdy kategorii B oraz jakie ograniczenia przewidują przepisy.

Prawo jazdy kategorii B uprawnia przede wszystkim do prowadzenia samochodów osobowych, jednak zakres tych uprawnień jest ściśle określony przepisami. Decydujące znaczenie mają w tym wypadku dopuszczalna masa całkowita pojazdu, liczba przewożonych osób oraz regulacje dotyczące przyczep i zestawów pojazdów. Aby doprecyzować te kwestie, wskazujemy najważniejsze zasady dotyczące poszczególnych grup pojazdów objętych kategorią B.

Prawo jazdy kategorii B uprawnia do prowadzenia pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony, przeznaczonych do przewozu maksymalnie 9 osób łącznie z kierowcą.

Zakres ten obejmuje m.in.:

Prawo jazdy kategorii B pozwala na prowadzenie pojazdu z przyczepą, jednak wyłącznie w granicach określonych limitów masy.

Kierowca posiadający kategorię B może:

Po przekroczeniu tego limitu wymagane są dodatkowe uprawnienia, najczęściej prawo jazdy B+E. Przed jazdą z przyczepą konieczne jest sprawdzenie danych technicznych obu pojazdów.

W określonych przypadkach prawo jazdy kategorii B pozwala na prowadzenie pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej do 4,25 tony.

Dotyczy to wyłącznie pojazdów:

Rozszerzenie to nie obejmuje standardowych pojazdów spalinowych i nie ma zastosowania do zestawów z przyczepą.

Prawo jazdy kategorii B obejmuje również niektóre pojazdy specjalne, jednak tylko w granicach określonych przepisami.

Kategoria B uprawnia do prowadzenia:

Nie oznacza to możliwości prowadzenia wszystkich maszyn budowlanych czy rolniczych. W wielu przypadkach wymagane są inne kategorie prawa jazdy lub dodatkowe uprawnienia. 

Rozpoczęcie procedury uzyskania prawa jazdy kategorii B wymaga spełnienia kilku formalnych warunków jeszcze przed zapisaniem się na kurs. Kluczowe znaczenie mają badania lekarskie oraz założenie Profilu Kandydata na Kierowcę (PKK), który jest niezbędny na każdym etapie szkolenia i egzaminu.

Pierwszym krokiem jest wykonanie badania lekarskiego, które potwierdza brak przeciwwskazań zdrowotnych do prowadzenia pojazdów. Badanie przeprowadza lekarz uprawniony do orzekania w zakresie medycyny pracy kierowców.

Podczas wizyty lekarz ocenia m.in.:

Na podstawie badania wydawane jest orzeczenie lekarskie, w którym może zostać określony termin ważności prawa jazdy lub ewentualne ograniczenia, np. obowiązek jazdy w okularach. Orzeczenie to jest wymagane przy składaniu wniosku o PKK.

Czytaj więcej: Obowiązkowe badania lekarskie na prawo jazdy – co trzeba wiedzieć?

Profil Kandydata na Kierowcę (PKK) to indywidualny numer identyfikacyjny, który umożliwia rozpoczęcie kursu oraz zapisanie się na egzamin państwowy. Wniosek o jego wydanie składa się w wydziale komunikacji właściwym dla miejsca zamieszkania.

Do złożenia wniosku potrzebne są:

Po pozytywnej weryfikacji dokumentów urząd generuje numer PKK, który należy przekazać wybranej szkole jazdy. Dopiero wtedy możliwe jest formalne rozpoczęcie kursu na prawo jazdy kategorii B1 lub B.

Szkolenie na prawo jazdy kategorii B składa się z dwóch uzupełniających się części: teoretycznej i praktycznej. Dopiero po ich ukończeniu możliwe jest przystąpienie do egzaminu państwowego. Zakres i minimalną liczbę zajęć określają przepisy, które obowiązują wszystkie szkoły jazdy.

Część teoretyczna obejmuje zagadnienia związane z przepisami ruchu drogowego, zasadami bezpiecznej jazdy, pierwszą pomocą oraz podstawami techniki kierowania pojazdem. Zajęcia mogą odbywać się w formie wykładów stacjonarnych lub online, w zależności od oferty szkoły jazdy.

Część praktyczna polega na nauce prowadzenia samochodu pod okiem instruktora. Obejmuje zarówno ćwiczenia na placu manewrowym, jak i jazdę w ruchu drogowym, w tym w różnych warunkach i sytuacjach drogowych.

Minimalny zakres szkolenia na prawo jazdy kategorii B jest określony przepisami. Obejmuje on:

Czas trwania całego kursu zależy od tempa nauki, dostępności instruktora oraz organizacji zajęć. Najczęściej szkolenie trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy. Po zakończeniu kursu i zaliczeniu egzaminu wewnętrznego możliwe jest zapisanie się na egzamin państwowy. Sprawdź także, ile kosztuje wyrobienie prawa jazdy. 

Państwowy egzamin na prawo jazdy kat. B również składa się z dwóch części: teoretycznej oraz praktycznej. Do części praktycznej można przystąpić wyłącznie po uzyskaniu pozytywnego wyniku z teorii.

Egzamin teoretyczny ma formę testu komputerowego i sprawdza znajomość przepisów ruchu drogowego, zasad bezpieczeństwa oraz postępowania w sytuacjach zagrożenia. Składa się z pytań jednokrotnego wyboru o różnym stopniu trudności.

Test trwa 25 minut i obejmuje:

Aby zaliczyć egzamin, konieczne jest uzyskanie wymaganej liczby punktów. Wynik znany jest bezpośrednio po zakończeniu testu.

Zobacz również: Najtrudniejsze pytania i pułapki na egzaminie na prawo jazdy kat. B

Egzamin praktyczny rozpoczyna się na placu manewrowym, gdzie sprawdzane są podstawowe umiejętności związane z obsługą pojazdu oraz wykonywaniem określonych manewrów. Następnie egzaminator ocenia jazdę w ruchu drogowym.

Część praktyczna obejmuje m.in.:

Egzamin praktyczny kończy się oceną, która decyduje o uzyskaniu prawa jazdy kategorii B lub konieczności ponownego podejścia do egzaminu.

Utrata prawa jazdy kategorii B może nastąpić zarówno w wyniku poważnych naruszeń przepisów ruchu drogowego, jak i przekroczenia określonych limitów punktów karnych. Przepisy przewidują kilka sytuacji, w których kierowca traci uprawnienia czasowo lub na stałe.

Najczęstsze przyczyny zatrzymania lub cofnięcia prawa jazdy kategorii B to:

W zależności od rodzaju wykroczenia lub przestępstwa prawo jazdy może zostać zatrzymane na określony czas, cofnięte decyzją administracyjną albo odebrane wyrokiem sądu.

Posiadanie prawa jazdy kategorii B oznacza nie tylko możliwość prowadzenia pojazdów, ale także konkretne obowiązki wynikające z przepisów ruchu drogowego. Ich przestrzeganie ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo oraz zachowanie uprawnień do kierowania pojazdami.

Do podstawowych obowiązków kierowcy należą:

Kierowca powinien również pamiętać o obowiązku aktualizowania danych zawartych w dokumentach oraz o przestrzeganiu terminów badań lekarskich, jeśli zostały one nałożone decyzją administracyjną.

Zobacz również: Jakie samochody używane do 10 tysięcy złotych warto kupić?

Uzyskanie prawa jazdy to dopiero początek. Każdy właściciel pojazdu ma ustawowy obowiązek posiadać OC samochodu, które chroni przed finansowymi skutkami szkód wyrządzonych innym uczestnikom ruchu. Oprócz tego warto rozważyć również dobrowolne ubezpieczenie samochodu osobowego, takie jak AC, assistance czy NNW, które zwiększają zakres ochrony w razie kolizji, awarii lub innych nieprzewidzianych zdarzeń.

W CUK możesz w jednym miejscu sprawdzić dostępne oferty i dopasować polisę do swoich potrzeb. Służy do tego porównywarka OC online, która umożliwia szybkie zestawienie wariantów i zakup polisy przez internet. Ubezpieczenie można także zawrzeć w placówce CUK lub telefonicznie, korzystając z pomocy doradcy.

Sprawdź także: Raport cen OC i AC